Ağ Trafiğini Sınırlandırmak

Evde dört kişi aynı ağı paylaşıyoruz ve bir dönem her akşam aynı sahne tekrarlanıyordu: ben terminalde bir dosya çekiyorum, biri 4K dizi açıyor, öbürü çevrimiçi oyunda "lag" diye bağırıyor. Hattımız aslında yeterliydi; sorun kapasitede değil, paylaşımın adaletsizliğindeydi. QoS ve trafik şekilleme ayarlarını öğrendikten sonra bu kavga bitti. Aşağıda kendi router'ımda uyguladığım sırayı, denedikçe öğrendiğim ayrıntılarla anlatıyorum.

Neden internet hızını sınırlandırma işe yarıyor?

Bant genişliği bir kapıdan geçen kalabalık gibi. Kapı daraldığında router içindeki tampon (buffer) dolar, paketler kuyrukta bekler ve gecikme fırlar. Buna bufferbloat deniyor. Çözüm, kuyruğu router'ın kontrolüne almaktır: toplam hızı hattın gerçek kapasitesinin biraz altına çekip trafiği sınıflara ayırırsın. Yani kasıtlı olarak biraz hız feda edip karşılığında tutarlı gecikme satın alıyorsun. Oyun ve görüntülü görüşmede fark ilk saniyede belli olur.

Adım adım uygulama

1. Gerçek hızını ölç, paket hızına güvenme

   Kutuda "100 Mbps" yazıyor olabilir ama önemli olan ölçülen değer. Bilgisayarı kabloyla router'a bağla, ağdaki diğer cihazları mümkün olduğunca sustur ve üç farklı zamanda hız testi yap. Upload değerini mutlaka not et; ev ağlarında tıkanmanın büyük kısmı yükleme yönünden gelir. Ortalama değil, gördüğün en düşük makul değeri temel al.

2. Router'ının hangi QoS'u desteklediğine bak

   Arayüzde "QoS", "Bandwidth Control", "Traffic Shaping" ya da "SQM" başlıklarından biri vardır. Modern algoritmalar (fq_codel, CAKE) klasik öncelik listelerinden çok daha iyi sonuç verir. Cihaz bunları desteklemiyorsa firmware güncellemesi ilk denenecek şeydir. Router arayüzünde gezinmeye alışkın değilsen, temel ayarları anlattığım router optimizasyonu rehberini önce bir okumak işini kolaylaştırır.

3. Toplam limiti %85–90 aralığında ayarla

   Ölçtüğün değerin yüzde 85–90'ını yaz. Örneğin 100/10 Mbps bir hatta 88/8,5 gibi. Amaç kuyruğun modemde değil, senin kural koyduğun yerde oluşması. Daha sonra ping'i bozmadan bu değeri yukarı doğru zorlayabilirsin.

4. Cihazlara sabit adres ver

   Kural yazacağın her cihaz için DHCP rezervasyonu yap. IP değişirse kuralın rastgele bir telefona uygulanmaya başlar. MAC adresine göre eşleme yapabiliyorsan daha da sağlam olur.

5. Öncelik sınıflarını kur

   Ben dört sınıfla çalışıyorum:

   Sınıf	İçerik	Mantık
   Yüksek	Görüntülü görüşme, oyun, VoIP, DNS	Az veri, düşük gecikme şart
   Normal	Web, mesajlaşma, SSH	Varsayılan trafik
   Toplu	Video akışı	Tampona aldığı için gecikmeye dayanıklı
   Düşük	Yedekleme, bulut senkronu, güncelleme, torrent	Ne zaman bitse olur

   DNS'i yüksek sınıfa almak küçük ama hissedilir bir kazanç; alan adı çözümlemesi hızlanınca sayfalar daha çabuk "açılıyor" gibi görünür.

6. Cihaz başına üst sınır koy

   Öncelik yetmediği yerde doğrudan kota lazım. Örneğin indirme yaptığım masaüstüne uploadta 3 Mbps üst sınır verdim; oyun konsoluna hiç sınır koymadım. Misafir ağını ayrı bir SSID yapıp toplam hızın çeyreğiyle sınırlamak da hayat kurtarır.

7. Zaman bazlı kural yaz

   Yedekleme ve bulut senkronizasyonunu gece 02.00–07.00 aralığına aldım, gündüz ise düşük sınıfta bıraktım. Otomatik yedekleme kurmuşsan zamanlamayı işletim sistemi tarafında da geciktirebilirsin; ikisi birlikte çalışınca gündüz hattı hiç zorlanmıyor.

8. Test et ve kaydet

   Büyük bir dosya indirirken aynı anda sürekli ping çalıştır. Gecikme boştaki değerin 20–30 ms üzerine çıkmıyorsa ayar oturmuş demektir. Çalışan yapılandırmanın yedeğini al; router'ı sıfırlamak zorunda kaldığında yarım saat kazanırsın.

Sık yapılan hatalar

• Sadece indirmeyi sınırlamak. Upload doyduğunda ACK paketleri gecikir ve indirme de düşer. İki yönü birlikte
  © 2026 Ağ ve Bulut