Ağ ve Bulut
Teknoloji ipuçlarını kendin uygula
İçerik
Son yazılar
Biz kimiz
Ağ, bulut ve sistem yönetimi konularında pratik rehberler. Adım adım açıklamalar ve gerçek sorunlara çözümler sunuyoruz.

Ağ Bant Genişliği Kullanımını İzlemek

agvebulut.store

Evimdeki internet bir akşam saat sekizden sonra çamura saplanıyordu. Hız testi yapıyordum, sonuç fena değildi; ama video görüşmesinde sesim robot gibi çıkıyordu. Aylarca "modem eskidi" diye düşündüm. Sonra bant genişliğini gerçekten ölçmeye başladım ve suçlunun, gece yarısı yedeklemeye kalkan bir dizüstü bilgisayar ile arka planda oyun güncellemesi indiren bir konsol olduğunu gördüm. O günden beri ağ sorunlarına önce ölçerek bakıyorum, tahmin ederek değil.

Aşağıda kendi kurduğum düzeni adım adım anlatıyorum. Ücretli bir araç şart değil; elinizdeki modemle ve bir bilgisayarla oldukça uzağa gidebilirsiniz.

Adım adım bant genişliği izleme

  1. Referans noktanı belirle. Ölçmeye başlamadan önce hattının gerçekte ne verdiğini bilmen gerekiyor. Kablolu bağlı tek bir cihazla, diğer her şey kapalıyken bir hız testi yap ve sonucu bir yere yaz. Bu senin "üst sınırın". Sonraki tüm ölçümleri bu sayıya göre yorumlayacaksın. 100 Mbps hatta 60 Mbps'lik bir indirme normalken, 20 Mbps'lik hatta aynı indirme her şeyi felç eder.

  2. Modemin/router'ın kendi trafik ekranını aç. Çoğu arayüzde "Traffic Statistics", "Bağlı Cihazlar" ya da "Device Manager" gibi bir bölüm var. Burada her cihazın anlık indirme/yükleme hızını, bazı modellerde toplam veri tüketimini görebilirsin. En hızlı ve en dürüst kaynak burasıdır, çünkü trafiğin tamamı buradan geçiyor. Marka arayüzü zayıfsa panik yapma; sonraki adımlar bunu telafi ediyor.

  3. Cihazlara isim ver. Bu, çoğu kişinin atladığı ama en çok işe yarayan adım. Listede "android-4f2c" ve "DESKTOP-K9P" gibi isimler görüyorsan hiçbir şey anlamazsın. Router'ın DHCP bölümünde her MAC adresine sabit IP ve okunabilir bir ad ata: "salon-tv", "esimin-laptop", "kamera-arka-bahce". Bir kez yaptığında bant genişliği izleme işi tahminden teşhise dönüşüyor. Sabit IP atama alışkanlığı, router ayarlarını optimize etme konusunda da işine yarayacak.

  4. Bilgisayar başına hangi uygulamanın çektiğini bul. Router sana "şu cihaz" der, ama "hangi program" demez. Windows'ta Görev Yöneticisi'nin Ağ sütunu kaba bir fikir verir; asıl detay Kaynak İzleyicisi'nin (Resource Monitor) Ağ sekmesindedir, orada uygulama ve bağlandığı adres birlikte görünür. macOS'ta Etkinlik Monitörü'nün Ağ sekmesi aynı işi yapar. Linux'ta ise iftop ile hangi bağlantının ne kadar çektiğini, nethogs ile bunu süreç bazında görebilirsin.

  5. Uzun vadeli kayıt tut. Anlık grafikler yanıltıcıdır; sorun genelde belirli saatlerde tekrarlar. Bir Linux makinen ya da küçük bir sunucun varsa vnstat kur; saatlik, günlük ve aylık toplamları sessizce biriktirir, tek komutla tablo verir. Bir hafta sonra "her gün 03:00'te 15 GB gidiyor" gibi bir örüntü görürsün ve iş biter. Sunucu tarafında ölçüm yapacaksan SSH ile uzaktan bağlanmayı bilmek işini kolaylaştırır.

  6. Ağın tamamını görmek istiyorsan bir kolektör kur. Ev ağını ciddi izlemek istiyorsan router'ında SNMP'yi aç ve verileri toplayan bir araca besle. ntopng ya da LibreNMS gibi çözümler cihaz bazlı grafik, protokol dağılımı ve zaman içinde değişim gösterir. Küçük bir sanal makinede rahatça çalışırlar; bulut tarafında ücretsiz katman bir sunucu da bu iş için yeterli olabilir, ama trafiği ölçtüğün ağın içinde durması daha doğru sonuç verir.

  7. Bulguya göre müdahale et. Ölçüm tek başına bir şey düzeltmez. Bende işe yarayanlar şunlar oldu: konsol ve işletim sistemi güncellemelerini gece saatlerine almak, yedekleme yazılımına yükleme hızı sınırı koymak, router'da QoS ile video görüşmesi yapan cihaza öncelik vermek. Yükleme kanalının dolması özellikle sinsidir; 5 Mbps'lik yüklemeyi dolduran bir bulut senkronizasyonu, indirme hızın yüksek olsa bile her şeyi yavaşlatır. Yedeklemeyi otomatikleştirirken hız sınırı ayarını unutmamak gerekiyor.

Sık yapılan hatalar