Ağ ve Bulut
Teknoloji ipuçlarını kendin uygula
İçerik
Son yazılar
Biz kimiz
Ağ, bulut ve sistem yönetimi konularında pratik rehberler. Adım adım açıklamalar ve gerçek sorunlara çözümler sunuyoruz.

Dosya Yedeklemesini Otomatikleştir

agvebulut.store

Harici diskimin bir sabah "biçimlendirilmemiş aygıt" olarak görünmesi bana yedeklemeyi öğretti. İçinde iki yıllık fotoğraf, birkaç müşteri projesi ve tuttuğum notlar vardı. Kurtarma yazılımlarıyla uğraştım, bir kısmını kurtardım, bir kısmını kurtaramadım. O günden sonra kendime bir dosya yedekleme stratejisi kurdum ve o strateji bugüne kadar üç kez işime yaradı: bir SSD ölümü, bir yanlışlıkla silme ve bir de fidye yazılımı bulaşan bir bilgisayarda.

Anlatacağım sistem karmaşık değil. Temeli 3-2-1 kuralı: verinin 3 kopyası, 2 farklı ortamda, 1 tanesi fiziksel olarak başka bir yerde. Bunu kurmak bir akşamınızı alır, sonrasında büyük ölçüde kendi kendine çalışır.

Neden 3-2-1?

Çünkü tek kopya yedek değildir. Bilgisayarınızdaki dosya + harici diskteki kopya = 2 kopya, ama ikisi de aynı odada. Su baskını, yıldırım, hırsızlık ya da fidye yazılımı ikisini birden alır. Ben bunu şöyle düşünüyorum: aynı anda başına gelmesi zor olan senaryolara dağıt. Bu yüzden üçüncü kopya buluta veya başka bir eve gider.

Adım Adım Kurulum

  1. Neyi yedekleyeceğine karar ver. Herkesin ilk hatası "her şeyi" yedeklemeye çalışmak. Ben diski üç kategoriye ayırdım: yeri doldurulamaz (fotoğraflar, projeler, notlar, kod deposu olmayan yazılar, muhasebe kayıtları), zahmetli ama yeniden üretilebilir (yapılandırma dosyaları, oyun kayıtları, tarayıcı profilleri) ve umurumda değil (indirilen kurulum dosyaları, film arşivi). Birinci grup her gün, ikinci grup haftada bir, üçüncüsü hiç yedeklenmiyor. Bu ayrım yedek boyutumu 900 GB'tan 60 GB'a düşürdü ve her şeyi pratik hale getirdi.

  2. Klasör düzenini toparla. Dosyalar masaüstünde, İndirilenler'de ve rastgele klasörlerde dağınıksa hiçbir otomasyon işe yaramaz. Ben tek bir Arşiv kökü oluşturdum; altında Projeler, Fotoğraf, Belgeler, Notlar var. Yedek kuralları sadece bu köke bakıyor. Kural şu: yeri doldurulamaz bir şey üretiyorsam o dosya bu ağacın içinde doğar.

  3. Yerel kopyayı kur (2. ortam). Bir harici disk al ve bunu sadece yedek için kullan; içine film taşıma, USB bellek gibi kullanma. Windows'ta Dosya Geçmişi, macOS'ta Time Machine iş görür, ama ben platformdan bağımsız olsun diye rsync tabanlı çözümleri tercih ediyorum. Linux'ta tek satır yeterli:

    rsync -av --delete /home/kullanici/Arsiv/ /mnt/yedek/Arsiv/

    Windows'ta aynı işi FreeFileSync ya da robocopy /MIR yapıyor. Buradaki püf nokta senkronizasyon ile yedeklemeyi karıştırmamak: --delete veya /MIR kullanıyorsan, kaynakta sildiğin dosya yedekte de silinir. Bu yüzden bir sonraki adım kritik.

  4. Sürüm geçmişi ekle. Bir dosyayı yanlışlıkla bozup üzerine kaydettiysen, ayna yedeği seni kurtarmaz — bozuk hali kopyalanır. Restic, Duplicati veya Borg gibi araçlar anlık görüntü (snapshot) tutar; "üç gün önceki hali" diyebilirsin. Ben restic kullanıyorum, çünkü hem şifreliyor hem de tekilleştirme yaptığı için aynı dosyayı tekrar tekrar depolamıyor. Kurulum sonrası ilk şey depo oluşturmak, ardından her çalıştırmada yeni bir snapshot düşüyor. Eski snapshot'ları temizlemek için de bir saklama politikası belirledim: son 7 gün, son 4 hafta, son 6 ay.

  5. Uzak kopyayı kur (1 dış konum). Burada iki seçeneğin var: bir bulut depolama hizmeti ya da başka bir binada duran ikinci bir disk. Bulut tarafında hizmet seçerken depolama fiyatından çok indirme ve API ücretlerine bakmanı öneririm; felaket anında 200 GB'ı geri çekeceksin, o an sürpriz istemezsin. Site içinde bulut depolama seçimini ayrıntılı ele alan bir yazı var, oradaki karşılaştırma bu adımda çok işine yarar. Ben restic deposunu bir nesne depolama kovasına gönderiyorum; parolayı bilmeyen hiç kimse içeriği okuyamıyor.

  6. Otomatikleştir. Elle çalıştırdığın yedek, iki hafta sonra çalıştırılmayan yedektir. Linux/macOS'ta cron ya da systemd timer, Windows'ta Görev Zamanlayıcı yeterli. Benim düzenim: her gün 13:00'te yerel diske, her gün 03:00'te buluta. Dizüstünde olduğum için "kaçırılan görevi bilgisayar açılınca çalıştır" seçeneğini de açtım — makine kapalıyken gelen zaman dilimi boşa gitmesin.

  7. Bildirim kur. Sessizce başarısız olan yedek, yedek yokluğundan daha tehlikelidir; çünkü korunduğunu sanırsın. Betiğin sonuna çıkış kodunu kontrol eden basit bir satır ekle ve hata olursa kendine e-posta veya mesaj gönder. Ben başarı durumunda haftada bir özet, hata durumunda anında bildirim alıyorum.

  8. Geri yüklemeyi test et. Ayda bir, rastgele bir klasörü boş bir dizine geri yüklüyorum ve dosyaları açıp bakıyorum. Bu adımı atlarsan geriye kalan her şey temenniden ibaret. Bir keresinde tam bu testte, dışlama kuralımın yanlış yazılmış olduğunu ve tüm Notlar klasörünün aylardır yedeklenmediğini fark ettim.

Sık Yapılan Hatalar